KOMENDY DO DOS

    Niewiele wiem na temat systemów operacyjnych, wydaje mi się, że z DOS (Disk Operating System - Dyskowy System Operacyjny) korzysta niewielu domowych użytkowników PC. Jeśli już, to jest to spowodowane awarią Windows'a (Win-zaraza to jedna wielka awaria jak sądzą niektórzy).
Mnie osobiście zdążyło się kilka poważnych i niezbyt wesołych przypadków z moim PC. Gdy "Łindołs" nie działał w ogóle ratowałem się dyskietką startową, by odzyskać choć część plików z partycji systemowej. Nie posiadając Norton Commander zmuszony do pracy w czystym DOS. Na szczęście przyjaciel poratował mnie komendami DOS'owymi, które zamieszczam poniżej. Polecam wydrukować je i położyć wydruki w jakimś bezpiecznym miejscu.
    Fajną sprawą jest znalezienie kogoś z nagrywarką i nagranie boot'owalnej płyty CD, na którą można nagrać mnóstwo programów ułatwiających pracę w środowisku DOS. Płyta taka działa niczym dyskietka startowa, z tym, że ładuje się w kilka sekund i dysponuje niesamowitą (jak na DOS) ilością miejsca bo aż 650-700MB.
Do stworzenia takiej płytki potrzebna jest nagrywarka, program Nero (http://www.nero.com) i dyskietka startowa. Nie użyeajcie do tego CD-RW, gdyż starsze modele CD-ROM'ów po prostu nie widzą tego nośnika.


P.S.
Jeśli ktoś znajdzie jakikolwiek błąd lub ma jakieś inne użyteczne komendy  to proszę podesłać mi e-mail'a.

KOMENDY DO DOS
(Disk Operating System - Dyskowy System Operacyjny)

ATTRIB
Komenda "attrib" pokazuje bądź zmienia atrybuty plików, na przykład
attrib +r c:\gry\start.bat - nadaje plikowi START.BAT atrybut "tylko do odczytu"
attrib -r c:\gry\start.bat - odbiera plikowi START.BAT atrybut "tylko do odczytu"
attrib +a c:\gry\start.bat - nadaje plikowi START.BAT atrybut "archiwalny"
attrib -a c:\gry\start.bat - odbiera plikowi START.BAT atrybut "archiwalny"
attrib +h c:\gry\start.bat - nadaje plikowi START.BAT atrybut "ukryty"
attrib -h c:\gry\start.bat - odbiera plikowi START.BAT atrybut "ukryty"
attrib +s c:\gry\start.bat - nadaje plikowi START.BAT atrybut "systemowy"
attrib -s c:\gry\start.bat - odbiera plikowi START.BAT atrybut "systemowy"
attrib c:\gry\start.bat - wyświetla atrybuty pliku START.BAT

CD
Za pomocą komendy "cd" możemy przenieść się z katalogu, w którym obecnie się znajdujemy, do innego katalogu. Oto przykłady:
cd c:\gry - przechodzimy z katalogu głównego do katalogu GRY
cd.. - przechodzimy o jeden stopień w górę w hierarchii katalogów
cd\ - przechodzimy do katalogu głównego

CLS
Jest to bardzo pomocna komenda, bowiem po wpisaniu jej w wierszu poleceń cały dotychczasowy ekran zostanie wyczyszczony, ułatwiając nam tym samym przejrzystą pracę.

COPY
Jak już sama nazwa wskazuje komenda ta służy do kopiowania plików. Jest to jedna z najbardziej nielubianych komend przez użytkowników DOS-a, bowiem czasami trzeba napisać ładną litanię, by skopiować jeden plik. Przykłady:
copy c:\gry\start.bat a: - kopiuje plik START.BAT z katalogu GRY znajdującego się na dysku C: na dyskietkę
copy c:\gry\*.* a: - kopiuje wszystkie pliki z katalogu GRY znajdującego się na dysku C: na dyskietkę
copy c:\gry\start.* a: - kopiuje wszystkie pliki o nazwie START i dowolnym rozszerzeniu z katalogu GRY znajdującego się na dysku C: na dyskietkę
copy c:\gry\*.bat a: - kopiuje wszystkie pliki z rozszerzeniem BAT i dowolną nazwą z katalogu GRY znajdującego się na dysku C: na dyskietkę
copy c:\gry\*.bat c:\pliki - kopiuje plik START.BAT z katalogu GRY znajdującego się na dysku C: do katalogu PLIKI również znajdującego się na dysku C

DATE
Za pomocą tej komendy możemy zmienić datę w systemie DOS na naszym komputerze. Należy pamiętać, że datę wpisujemy w formacie MM-DD-RR, gdzie MM to miesiąc (np. 03 oznacza marzec), DD - dzień miesiąca, RR - rok (np. 79 oznacza rok 1979).

DEFRAG
Komenda "defrag" to nic innego jak uruchomienie defragmentacji dysków na naszym komputerze.

DEL
Pewnie większość z Was domyśliła się, że to skrót od "delete" służącego do kasowania plików bądź katalogów (w Windowsie). W DOS-ie można natomiast za pomocą tej komendy usunąć tylko pliki. Oto przykłady:
del c:\gry\start.bat - kasuje plik START.BAT z katalogu GRY znajdującego się na dysku C:
del c:\gry\*.* - kasuje wszystkie pliki z katalogu GRY znajdującego się na dysku C:
del c:\gry\start.* - kasuje wszystkie pliki o nazwie START i dowolnym rozszerzeniu z katalogu GRY znajdującego się na dysku C:
del c:\gry\*.bat - kasuje wszystkie pliki z rozszerzeniem BAT i dowolną nazwą z katalogu GRY znajdującego się na dysku C:
Dla początkujących użytkowników systemu DOS bardziej przydatna będzie ta komenda z parametrem "/p". Po wpisaniu jej na samym końcu wyżej podanych przykładów komputer zapyta się nas czy na pewno chcemy usunąć dany plik lub pliki, na przykład:
del c:\gry\start.bat \p - po otrzymaniu potwierdzenia komputer usunie plik START.BAT z katalogu GRY znajdującego się na dysku C:

DELTREE
Dzięki tej komendzie możemy usunąć cały katalog wraz ze znajdującymi się w nim podkatalogami i plikami:
deltree c:\windows - tej komendy radziłbym nie sprawdzać, bowiem system DOS usunie całą zawartość katalogu WINDOWS, a to nie byłoby nic przyjemnego dla przeciętnego użytkownika komputera
DIR
Jest jedną z najpopularniejszych komend DOS-owskich. Po jej użyciu komputer wyświetli nam spis wszystkich plików i podkatalogów wybranego przez nas katalogu. Przykłady:
dir c: - wyświetla całą zawartość dysku C:
dir c:\gry - wyświetla całą zawartość katalogu GRY na dysku C:
dir c:\gry\*.bat - wyświetla wszystkie pliki z rozszerzeniem BAT i dowolną nazwą z katalogu GRY na dysku C:
dir c:\gry\start.* - wyświetla wszystkie pliki o nazwie START i dowolnym rozszerzeniu z katalogu GRY na dysku C:
dir c:\gry\s*.* - wyświetla wszystkie pliki z nazwą rozpoczynającą się na literę S i dowolnym rozszerzeniu z katalogu GRY na dysku C:
dir c:\gry\*s.* - wyświetla wszystkie pliki z nazwą kończącą się na literę S i dowolnym rozszerzeniu z katalogu GRY na dysku C:
dir c:\gry\*.s* - wyświetla wszystkie pliki z dowolną nazwą i rozszerzeniu zaczynającym się na literę S z katalogu GRY na dysku C:
dir c:\gry /p - wyświetla zawartość katalogu GRY w częściach. Jedna taka część zajmuje objętość całego ekranu. Po naciśnięciu dowolnego klawisza komputer będzie kontynuował wyświetlanie.
dir c:\gry /w - wyświetla zawartość katalogu GRY w pięciu kolumnach
dir c:\gry /a:h - wyświetla wszystkie pliki z katalogu GRY z określonym atrybutem (a - plik archiwalny, d - katalog, r - plik tylko do odczytu, h - plik ukryty, s - plik systemowy)
dir c:\gry /o:n - wyświetla zawartość katalogu GRY według wybranego przez nas klucza (n - alfabetycznie wg nazw, e - alfabetycznie wg rozszerzenia, s - wg rozmiaru plików od najmniejszych do największych, d - chronologicznie, g - podkatalogi przed plikami)

DISKCOPY
Komenda ta przydatna jest przy kopiowaniu całych dyskietek. Za jej pomocą komputer skopiuje wszystkie(!) pliki z jednej dyskietki na drugą:
diskcopy a: a: - kopiuje (dubluje) całą dyskietkę znajdującą się w nośniku A:

EDIT
Za pomocą tej komendy uruchamiamy DOS-owski edytor tekstu, w którym poza plikami z rozszerzeniem TXT można edytować także pliki z rozszerzeniem BAT (na przykład AUTOEXEC.BAT) czy też SYS (na przykład CONFIG.SYS).
edit c:\gry\start/bat - otwieramy do edycji plik START.BAT znajdujący się w katalogu GRY na dysku C:
EXPAND
Komenda "expand" uruchamia program służący do rozpakowywania plików znajdujących się na dyskietkach instalacyjnych.
expand a:\start.ba_ c:\gry\start.bat - rozpakowuje plik START.BA_ znajdujący się na dyskietce A: do pliku START.BAT znajdującego się w katalogu GRY na dysku C:

FORMAT
Jak już sama nazwa wskazuje komenda ta służy do formatowania dysków i dyskietek:
format a: - formatuje dyskietkę A:
format c: - formatuje dysk C: (niezalecane)
format a:\q - szybkie formatowanie dyskietki A:
format a:\u - formatowanie dyskietki A: bez możliwości odzyskania danych
format a:\s - po sformatowaniu dyskietki A: komputer tworzy dyskietkę systemową

HELP
To nic innego jak uruchomienie Pomocy dla systemu DOS.

LABEL
Za pomocą tej komendy możemy nadać dyskietce bądź dyskowi twardemu własną etykietę. Należy pamiętać, że etykieta może składać się maksimum z jedenastu znaków.
label a: - tworzy etykietkę dla dyskietki A:

MD
Dzięki tej komendzie możemy tworzyć katalogi i podkatalogi.
md c:\gry - tworzy na dysku C: katalog GRY

MEMMAKER
Za pomocą komendy "memmaker" (skrót od ang. memory maker) możemy dostosować pamięć operacyjną naszego komputera tak, by została ona wykorzystana w optymalny sposób.
MOVE
Komenda ta służy do przenoszenia plików z jednego katalogu do drugiego bądź też do zmiany nazwy katalogu. Podobnie jak komenda "copy" i ta jest jedną z najbardziej nielubianych komend przez użytkowników DOS-a. W porównaniu jednak do "copy" komendę "move" stosuje się rzadziej. Przykłady:
move c:\gry\start.bat a: - przenosi plik START.BAT z katalogu GRY na dysku C: na dyskietkę A:
move c:\gry\*.* a: - przenosi wszystkie pliki z katalogu GRY na dysku C: na dyskietkę A:
move c:\gry\start.* a: - przenosi wszystkie pliki o nazwie START i dowolnym rozszerzeniu z katalogu GRY C: na dyskietkę A:
move c:\gry\*.bat a: - przenosi wszystkie pliki z rozszerzeniem BAT i dowolną nazwą z katalogu GRY C: na dyskietkę A:
move c:\gry\*.bat c:\pliki - przenosi plik START.BAT z katalogu GRY na dysku C: do katalogu PLIKI na dysku C:
move c:\gry c:\games - zmienia nazwę katalogu GRY na GAMES
PROMPT
Dzięki tej komendzie możemy dostosować znak zachęty (standardowo to C:\> do własnych potrzeb. Po wpisaniu tej komendy możemy dodać następujące kombinacje: $t - aktualny czas, $d - aktualna data, $p - aktualny napęd i katalog, $v - numer wersji MS-DOS, $n - aktualny napęd (bez dwukropka), g - znak większości, $l - znak mniejszości, $b - belka, $q - znak równości, $_ - przenosi wszystko co po nim następuje do nowego wiersza. Można także wpisać dowolny tekst, na przykład: prompt Jest $g, godzina $t$_Witamy w świecie $v$_$p$g . Po wpisaniu tej komendy otrzymamy następujący efekt:
Jest Mon, 01.04.2000, godzina 12:00:00,00
Witamy w świecie MS-DOS Version 6.22
C:\>
QBASIC
Komenda "qbasic" to nic innego jak uruchomienie programu Microsoft Qbasic służącego do programowania
RD
Za pomocą tej komendy możemy usunąć dany katalog, pod warunkiem, że jest on pusty:
rd c:\gry - usuwa katalog GRY z dysku C:
REN
Dzięki komendzie "ren" możemy zmieniać nazwy plików bądź grup plików:
ren c:\gry\start.bat uruchom.bat - zmienia nazwę pliku START.BAT na URUCHOM.BAT
ren c:\gry\start.* uruchom.* - zmienia wszystkie pliki o nazwie START na URUCHOM. Rozszerzenie przy tych plikach może być dowolne
ren c:\gry\start.bat start.txt - zmienia plik START.BAT na START.TXT
TIME
Za pomocą tej komendy możemy zmienić czas w systemie DOS na naszym komputerze. Należy pamiętać, że czas wpisujemy w formacie HH:MM:SS:XX, gdzie HH to godzina, MM - minuty, SS - sekundy, XX - setne sekund.
TREE
Komenda ta umożliwia nam wyświetlenie diagramu ze strukturą katalogów:
tree c: - tworzy strukturę katalogów dla dysku C:
tree c: /f - tworzy strukturę katalogów i plików dla dysku C:
TYPE
Ta komenda z kolei wyświetli nam zawartość wybranego przez nas pliku:
type c:\gry\start.bat - wyświetla zawartość pliku START.BAT
type c:\gry\start.bat |more - wyświetla zawartość pliku START.BAT z podziałem na części (podobnie jak w przypadku komendy "dir").
VER
Pokazuje nam wersję DOS-a, na jakiej pracujemy.

VOL
Pokazuje nam etykietę danego dysku lub dyskietki.

XCOPY
Za pomocą tej komendy możemy kopiować pliki oraz pliki z katalogami:
xcopy c:\gry\*.* a: - kopiuje wszystkie pliki z katalogu GRY na C: na dyskietkę
xcopy c:\gry a: - kopiuje zawartość katalogu GRY (pliki wraz z podkatalogami) na dyskietkę